Ruina na życzenie?

W gąszczu starych drzew zaniedbanego parku trudno go już dostrzec. Pochodzący z XIX wieku Dwór Ryxów w Prażmowie niszczeje. Gmina nie ma pomysłu na ratowanie zabytku, ale… sprzedać go nie chce.

Zabytkowy dwór we wsi Prażmów, położonej między Piasecznem a Grójcem, mógłby być w okolicy kulturalną perełką. Mógłby, ale odkąd w 2010 r. przeniesiono stamtąd do nowo wybudowanej siedziby ośrodek zdrowia, dwór popada w ruinę. Czy nikomu z władz gminy to nie przeszkadza? Z wypowiedzi wójta można wnosić, że zabytek jest raczej dla gminy jak kula u nogi. – Łatwiej i taniej byłoby ten dwór zburzyć i postawić od nowa niż remontować zgodnie z zaleceniami konserwatora – mówił wójt Prażmowa Sylwester Puchała dla „Przeglądu Piaseczyńskiego” (16.09.2015 r.). – Sam projekt adaptacji kosztowałby 300 tys. zł. A potem trzeba by zabezpieczać wszystko od fundamentów, które należałoby odkopać, po dach. Co gorsza służby konserwatorskie nie pozwalają nic zmienić w układzie wnętrz dworu. Nie da się więc zaadoptować go do współczesnych wymagań. Pomieszczenia są ciasne, schody bardzo strome, nie ma szans na urządzenie tam jakiegokolwiek obiektu użyteczności publicznej- tłumaczył. A od tamtej pory niewiele się zmieniło.

Unia nie dała pieniędzy

Dwór wybudował w 1820 r. Franciszek Ryx – potomek także Franciszka, kamerdynera Stanisława Augusta Poniatowskiego. Ze sługi stał się on królewskim przyjacielem, a Stanisław August nobilitował Ryxa, nadając mu majątek Prażmów. Dwór był w rodzinie przez cały XIX wiek. Klasycystyczny murowany budynek, zbudowany na planie prostokąta, z pokaźnym herbem rodziny Ryxów – Pierścieniem na froncie – jest wpisany do rejestru Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków i gminnej ewidencji zabytków. I zgodnie z prawem, to gmina powinna opiekować się obiektem. Problem w tym, że w dostępnych dokumentach dwór przy ulicy Ryxów 41 c traktowany jest raczej zdawkowo. W Strategii Rozwoju Gminy Prażmów na lata 2015-2024 mowa tylko o tym, że na projekt remontu zabytku gmina chce przeznaczyć 100 tys. zł. Jednak pomysłu na to, co zrobić z kłopotliwym dworem jak nie było, tak nie ma. Jest za to klub wiejski w pobliskiej wsi Łoś, na którego budowę gmina zarezerwowała w budżecie aż 680 tys. złotych.
– Korzystanie z obiektu przy ulicy Ryxów jest aktualnie niemożliwe ze względu na jego zły stan techniczny – odpowiada na pytania „Stacji Południe” wójt Prażmowa Sylwester Puchała. I dodaje, że gmina starała się, choć bezskutecznie o dofinansowanie z Unii Europejskiej.
– W 2016 r. złożyliśmy wniosek o dofinansowanie projektu „Modernizacja zabytkowego dworu Ryxów wraz z Parkiem z przeznaczeniem na utworzenie Domu Kultury w gminie Prażmów”. Niestety projekt nie uzyskał dofinansowania. Gmina dalej będzie poszukiwała możliwości pozyskania dotacji na kosztowny remont – wyjaśnia wójt.

Sprzedaży nie będzie
Jakiś czas temu wśród mieszkańców gminy Prażmów przeprowadzono ankietę – aż 69% badanych źle oceniło postęp w dziedzinie kultury. Wizerunek i estetyka gminy też uzyskały niskie noty. Dwór w Prażmowie mógłby spełniać funkcje reprezentacyjne, albo mieścić instytucje służące mieszkańcom. Ale popada w ruinę, a od strony Jeziorki nie jest nawet ogrodzony. W zabytkowym parku widoczne są ślady ognisk, okolica jest zaśmiecona,
o zapachu piwa i uryny, nie wspominając. A jednocześnie w okolicy aż się prosi o muzeum, ośrodek kultury, czy dom seniora. Niszczejącym budynkiem interesują się też prywatni inwestorzy. – Chciałabym uratować dwór Ryxów. W innych gminach takie obiekty oddaje się w dzierżawę albo ogłasza przetarg – mówi „Stacji Południe” Małgorzata Bogusławska, która chętnie by nabyła nieruchomość. – Nie planujemy sprzedaży dworku Ryxów – rozwiewa wszystkie wątpliwości Agnieszka Kozieł Inspektor ds. promocji i sportu Urzędu Gminy Prażmów. Trudno to zrozumieć, bo pobliski budynek należącej kiedyś do dworu, także zabytkowej gorzelni, bez problemu znalazł się w rękach prywatnych. A w przestronnych sklepionych cegłą wnętrzach urządzono stylową restaurację Stara Gorzelnia. Dworek w Woli Prażmowskiej również udało się zaadaptować na bibliotekę gminną. Co stoi na przeszkodzie, by Dwór Ryxów, w samym centrum Prażmowa również odrestaurować? Może obiekt ma runąć… teren zostanie wycofany spod opieki konserwatora, ruiny uprzątnięte i wreszcie będzie można postawić coś „dochodowego”.

Autorka: Violetta Kraskowska

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *